Konu: genel muhasebe 11.üniteden itibaren ders notları

12 - Türk Ticaret Kanunundan Kaynaklanan Belgeler Konu Özeti

A- Kambiyo Senetleri :
1- Çek : Bir Bankaya hitaben yazılan ve üzerinde belirtiler paranın ödenmesini gerektiren bir kambiyo senedidir.
Çek Emre yazılı bir senettir. Çek Hamile yazılı olarakta düzenlenebilir. Çeklerde vade yoktur. Fakat uygulamada vadeli çekler kullanılmaktadır. Budun için keşide tarihi yerine ödenecek tarih yazılır. Emre yazılı çekin devri Ciro ve Teslim ile gerçekleşir. Ciro Çekin arka yüzüne yapılır.
Ciro (Devir) iki şekilde olur.
1- Tam Ciro : Lehine ciro yapılan kişinin belirttiği ciro şeklidir.
2- Beyaz Ciro : Çekin Hamiline yazılı çek gibi dolaşmasını sağlar.
Çekte ibraz aynı yerde 10 Gün, Başka yerde 1 Ay, Bir Kıtadan başka bir kıtada ödenecekse 3 Ay içinde çek bankaya ibraz edilmelidir ve banka tarafından ödenmelidir.
Çekte Şekil Şartları :
1- Çek Kelimesi
2- Kayıtsız şartsız belli bir meğlağın ödeme emri.
3- Ödeyecek kimsenin adı soyadı.
4- Ödeme yeri
5- Keşide tarihi ve yeri .
6- Keşidecinin imzası
Çekte Üç Taraf Vardır.
1- Muhatap ( Borçlu) = Banka
2- Lehdar = Alacaklı
3- Keşideci = Çeki düzenleyen kişi
(Her Ne kadar borçlu banka olsada banka alacaklıya parayı keşidecinin hesabından ödeyecektir.)
3- Bono (Emre Muharrer Senet) : Bono, Muhatap (Borçlu) tarafından düzenlenip lehdara (Alacaklıya) verilen belli bir miktardaki bir paranın belli bir süre sonunda, kayıtsız ve şartsız ödeneceğini gösteren bir kambiyo senedidir. Bonada ciro çeklerde olduğu gibi yapılır. Bonolar %07.5 Damga Vergisine tabidir.
Bono’da Şekil Şartları :
1- Bono veya Emre muharrer senet kelimesi.
2- Kayıtsız ve şartsız ödeme vaadi.
3- Vade
4- Ödeme yeri
5- Kime ve Kimin emrine ödenecek ise onun ad ve soyadı.
6- Senedin düzenlendiği gün ve yer.
7- Bonoyu düzenleyenin imzası.
4- Poliçe : Poliçe alacaklı tarafından borçlu üzerine düzenlenen belli bir paranın ödenmesini emreden bir kambiyo senet’idir. Poliçede ciro bonoda olduğu gibidir. %07.5 Damga Vergisine tabidir. Poliçede Üç taraf vardır. 1- Muhatap (Borçlu) 2- Lehdar (Alacaklı) 3- Keşideci ( Senedi Düzenleyen Kişi)
Poliçede Şekil Şartları:
1- Poliçe Kelimesi.
2- Belirli bir meblağın kayıtsız şartsız ödeme emri.
3- Ödeyecek olan kimsinin adı ve soyadı.
4- Vade
5- Ödeme yeri
6- Lehdar
7- Keşide yeri ve tarihi
8- Keşidecinin imzası.

13 - Muhasebe Kayıt Belgeleri Konu Özeti

VUK'NA GÖRE TUTULMASI ZORUNLU DEFTERLER

2. Sınıf tüccarların tutması zorunlu defterler:
a. İşletme hesabı defteri
b. Günlük perakende ve hasılat defteri
c. Kambiyo senetleri defteri
1.Sınıf tüccarların tutması zorunlu defterler
a. Yevmiye (günlük) defter
b. Büyük defter (defteri kebir)
c. Envanter defteri
d. Günlük kasa defteri
e. Kambiyo senetleri defteri
Ayrıca VUK'a göre işletmeler faaliyetin niteliğine göre, "imalat defteri, bitim işleri defteri, istihsal defteri, ambar defteri, yabancı ulaştırma kurumlarının hasılat defteri, damga vergisi defteri, banka- banker ve sigorta şirketlerinin gider vergisine ilişkin kayıtlarının yer aldığı defter." tutmak zorundadırlar. Ticari kanuna göre tüzel kişi niteliğindeki işletmeler "karar defteri " tutmak zorundadırlar. Bu ticari defterlerin mutlaka belgelere dayanması gerekir. Fatura, fış vs. gibi
YEVMİYE DEFTERİ:
İşletmeler tarafından her yapılan işlem sonucunda bilanço eşitliğinin unsurları arasında meydana gelen artış ve azalışlann yazıldığı deftere Büyük Defter ( Defteri Kebir) denir. İşletmeler büyük defterde hata olmasını önlemek ve günlük işlemler hakkında topluca bilgi edinebilmek için hesaplan önce başka bir deftere geçirirler, bu deftere GÜNLÜK DEFTER ( YEVMİYE DEFTERİ) denir.
İşlemi bütünü ile kayda alan ve paralel çizgilerle sınırlanan kısma madde denir.
Sayfa nosu:
Büyük defter bağlantı numarası İşlemlerin kayıt sırasının numarası (madde nosu) ...işlemlerin kayda alındığı tarih...
Borçlu hesap adı
Alacaklı hesap adı
İşleme ait açıklamalar
Bir sonraki işlemin kayda alındığı tarih Borçlu hesap tutarı Alacaklı hesap tutarı
1- Basit Madde;
Bir taraf borç hesabı, diğer taraf alacak hesabıdır ( yukardaki gibi )
2- Bileşik Madde :
Bir taraf borçlanırken diğer tarafın birden fazla alacaklandığı yada bir taraf alacakanırken diğer tarafın birden fazla borçlandığı maddedir.
3- Karışık Madde :
Birden çok hesabın borçlanıp alacaklandığı maddedir.
Yevmiye defterinde yapılan her işlemin kaydının yani. her maddenin borç ve alacak toplamları eşit olacağından, yevmiye defterinin borçlu hesap tutarı toplanılan ile alacaklı hesap toplamları da birbirine eşit olacaktır. Bir sonraki sayfaya geçerken sütunlar toplanır ve sonraki sayfaya aktarılır.
Borç toplamı = Alacak toplamı = Yevmiye toplamı
BÜYÜK DEFTER ( DEFTERİ KEBİR)
İşletmeler tarafından her yapılan işlem sonucunda bilanço eşitliğinin unsurları arasında meydana gelen artış ve azalışların yazıldığı deftere Büyük Defter ( Defleri Kebir) denir. Defter sayfaları tahmini işlem sayısına göre bölüştürülür. Mesela kasa hsb.da çok işlem olacağı için çok sayfa ayrılır, sermaye hsb. Daha çok fazla işlem yapılmayacağı için 1-2 sayfa yeterlidir. Bu bölüştürme işlemi defterin iç kapağına listelenir. 1. Sayfada sermaye hes, 2-20 sayfalar kasa hsb. gibi.
Sayfa no: .......Hesabı sayfa no
Tarih Yevmiye kayıt no Açıklama Tutar Tarih Yevmiye kayıt no Açıklama Tutar


YARDIMCI (MUAVİN ) DEFTER
Büyük defterdeki ana hesabın ayrıntılarını göstermek amacıyla tutulan defterlerdir. Örneğin birçok müşteriye kredili satış yapılır ve bunlar ana defterde tek bir hesapta Alıcılar Hsb.'da gösterilir. Kime kredili satış yapmışız, ne zaman yapmışız, bunları büyük defterde göremeyiz. Müşterilerin herbirinin borç, ödeme, kalan borç durumunu görmek için yardımcı defter kullanırız. Her müşteri için bir hesap açıp, durumu izleyebiliriz.
MİZAN
Yevmiye defterindeki kayıtların büyük deftere doğru olarak geçirilip geçirilmediğini kontrol etmeye yarayan tablodur. Dönemsel olarak ve genellikle1 ay sonlarında çıkarılır
İşletmenin adı / Mizanın ait olduğu tarih
Sıra No Büyük Defter Sıra No Hesaplar TUTARLAR ALACAKLAR
Borç Alacak Borç Alacak
--- --- --- --- --- --- ---
• Borç kalanı toplamı = Alacak kalanı toplamı
• Borç Toplamı = Alacak Toplamı = Yevmiye Toplamına
Büyük defterdeki sıraya göre yapılır.
Geçici Mizan ay sonlarında hazırlandığında aylık mizan, dönem kayıtlan öncesinde hazırlandığında Genel Geçici Mizan, dönem sonunda envanter kayıtlarından sonra hazırlanırsa Kesin Mizan adını alır.
Defterlerin Tastik Zamanları: (VUK maddeleri gereğince noter tarafından tastik olurlar.)
a. Öteden beri işe devam eden işletmelerde; ertesi yıl kullanılacak defterleri Aralık ayında
b. Yeniden işe başlayanlar, sınıf değiştirenler ve yeni bir mükellefiyete girenler; işe başlama, sınıf değiştirme ve yeni mükellefiyete girme tarihinden önce
c. Vergi mükellefiyeti kalkanlar; muaflıktan çıkma tarihinden başlayarak 10 gün içinde
d. Defterlerin dolması halinde ve diğer nedenlerle yıl içinde defter kullanmak zorunda kalanlar kullanmadan önce
e. Aynı defteri ertesi yıl kullanacak olan işletmeler kullanacağı yılın ocak ayı içinde Tastik işlemlerini yapmak zorundadırlar.
Defter tutarken uyulması zorunlu kurallar : (VUK. Ticaret Kanununa göre)
a. Defterler ve kayıtlar Türkçe tutulurlar
b. Defterler mürekkepli kalemle yazılırlar
c. Satırlar çizilmeksizin boş bırakılamaz ve atlanamaz. Satır aralarına yazılamaz
d. Sayfalar ciltten kopanlamaz.yırtılamaz
e. Deftere geçirilen kayıt çizilmek, silinmek, karalanmak suretiyle okunmaz, hale getirilemez
f. Yevmiye defterine yapılan yanlışlıklar ancak muhasebe kurallarına göre düzeltilir. Diğer defterlerdeki yanlışlıklar okunulabilir şekilde çizilip üst yada yan tarafına doğrusu yazılarak düzeltilir.
g. İşlemler defterlere günü gününe geçirilmesi esas olmakla birlikle işlemler en geç 10 gün içinde defterlere kaydedilmelidir, (kayıtlarını muhasebe fişleri, primi nota ve bordro gibi yetkililerin imzasını taşıyan belgelere dayanarak yürüten işletmelerde bu süre 45 gündür.)
h. Günlük kasa. günlük perakende satış ve hasılat defteri ile serbest meslek kazanç defterine işlemler günü gününe kaydedilir.
MUHASEBE FİŞLERİ
Ticari işlemler nitelikleri bakımından;
a. Kasa ile ilgili işlemler 'o Kasa giriş işlemlerine TAHSİL işlemleri Kasa çıkış işlemlerine TEDİYE işlemleri denir.
b. Kasa ile ilgisi olmayan işlemlere de MAHSUP işlemi denir.
İşlemler direk ticari belgeler dayanılarak defterlere geçirilebileceği gibi önce Muhasebe fişlerine - ki bunlar işlemin niteliğine göre ayrılan ve işlemin adını taşıyan Tahsil Fişi, Tediye Fişi yada Mahsup Fişi'dir.Kaydedilip daha sonra defter kayıtlarına geçirilir. Bu fişlerin kullanılması yasal bir zorunluluk değildir ama kayıt düzenini sağlamak, yanlış kayıt ihtimalini azaltarak, kayıtların kontrolünü kolaylaştırmak ve aynı nitelikteki işlemlerin toplu olarak görülmesini sağlamak açısından önemlidir.
Tahsil Fişi:
İşletmenin kasasına giren paraların ne için alındığını ve bu tahsilatın karşılığında hangi hesaba veya hesaplara alacak kaydedildiğini gösteren belgedir. Kasaya para girdiği için Kasa Hs. borçlanacağından tahsil fişinde sadece Alacaklı hesap bulunur.
Tediye Fişi:
İşletmenin kasasından çıkan paranın ne için ödendiğini ve bu ödemenin karşılığında hangi hesap veya hesapların borçlandığını gösteren belgedir. Kasadan para çıktığı için Kasa Hs. alacaklandığından sadece borçlu hesap bulunur.
Mahsup Fişi: Kasa hesabını ilgilendirmeyen işlemlerin kaydı için kullanılır. Kredili alışlar, satışlar, çek alınıp verilmesi, alınıp verilmesi gibi.
TİCARİ BELGELER
Günlük işlemleri belgelemek için kullanılan belgelerdir. İşlemin konusunu, kimler arasında yapıldığını, işlemin tarihini, tutarını gösterir. Bu belgelere ispat Edici Belgelerde denir.
VUK'daki belgeler:
• Fatura
• Parekende satış fişi
• Gider pusulası
• Mühtasil makbuzu
• Ücret bordrosu
• Taşıma irsaliyesi
• Yolcu listeleri
• Yazışma belgeleri vb.
TTK'daki belgeler:
• Poliçe
• Bono
• Çek
• Hisse senedi
• Tahvil
• Emtia senetleri
• Nakliyat belgeleri (ordino, konşimento, manifesto, hamule senedi, taşıma senedi)
Tutulması zorunlu defterleri ve belgeleri saklama süreleri
TTK'na göre, Ait oldukları yıldan başlayarak 10 yıl
VUK'na göre, Ait oldukları yıldan başlayarak 5 yıl

1- Büyük defterdeki ana hesaplarda, aşağıdaki bilgilerden hangisine yer verilmez


Borç tutarı

Yardımcı hesap bağlantı numarası

Kayıt tarihi

Yevmiye madde numarası

Hesap adı
Hata bildir

2- Mizan aracılığıyla defterler arasındaki kontrolü sağlamak için, mizanın borç ve alacak toplamları aşağıdakilerden hangisiyle karşılaştırılır


Yevmiye defteri toplamlarıyla

Bilanço toplamlarıyla

Büyük defter toplamlarıyla

Mizan kalanlarıyla

İşletme defteri toplamlarıyla
çözüme bak - Hata bildir

3- Aşağıdakilerden hangisi karışık maddeye örnektir


İki hesap borçlanırken dört hesabın alacaklanması

Bir hesap borçlanırken bir hesabın alacaklandırılması

Bir hesap alacaklanırken bir hesabın borçlanması

İki hesap borçlanırken bir hesabın alacaklanması

Bir hesap borçlanırken iki hesabın alacaklanması
Hata bildir

4- Dönem başındaki mali durumun ve dönem içinde gerçekleşen bütün mali nitelikli işlemlerin, belgelere dayanarak, toplu olarak kaydedildiği muhasebe defterine ne ad verilir


Yevmiye defteri

Kambiyo senetleri defteri

Envanter defteri

Günlük kasa defteri

Büyük defter
Hata bildir

5- Yevmiye defterinden büyük deftere aktarılan kayıtların doğruluğunu kontrol etmek üzere kullanılan araç aşağıdakilerden hangisidir


Hesap
Mizan

Mahsup fişi
Hesap planı

Kasa fişleri
Hata bildir

6- İşlemlerin büyük deftere aktarılması, muhasebenin hangi işlevinin özellikle gerçekleştirilmesini sağlar


Sınıflandırma
Raporlama

Özetleme
Kaydetme

Analiz etme
Hata bildir

7- Bir hesabın borçlandırılması, bir başka hesabın alacaklandırılması şeklinde yevmiye kaydına ne ad verilir


Karışık Madde

Bileşik Madde

Muzaaf Madde

Basit Madde

Genel Madde
Hata bildir

8- Bir yevmiye defteri yaprağında aşağıdakilerden hangisi yer almaz


Envanter defteri bağlantı no

Sayfa numarası

Tarih

İşleme ait açıklamalar

Madde numarası

14 - Muhasebe Süreci Konu Özeti--------------------------------------------------------------------------------

Bir dönemi kapsayan ve muhasebe sürecini oluşturan muhasebe işlemleri :
1. Açılış veya Donembaşı envanterinin yapılması
2. Açılış veya Donembaşı bilançosunun yapılması
3. Envanter bilgilerinin envanter defterine kaydı
4. Yevmiye defterine açılış kayıtlarının yapılması
5. Büyük deftere kayıt
6. Hergün yapılan günlük işlemlerin yevmiye defterine oradan da büyük deflere geçirilmesi
7. Aylık mizanların ve dönem sonunda Genel Geçici Mizanın hazırlanması
8. Dönem sonu itibariyle envanter çıkarılması ve sonuçların Envanter deflerine kaydı
9. Envanter kayıtlarının (dönemsonu muhasebe işlemlerinin) yapılması
10. Kesin mizan çıkarılması
11. Gelir Tablosu ve Dönemsonu Bilançosunun hazırlanması
İşletmelerde hesapların açılışı genelde l Ocak tarihinde yapılır, çünkü genelde muhasebe dönemi l takvim yılıdır. Yeni kumlan işletmelerde açılış bilançosu tarihi kurulduğu gündür, işe devam eden işletmelerde dönemsonu bilançosu aynı zamanda yeni dönemin dönembaşı bilançosudur.
İsletmenin mali durumunu oluşturan varlıkların ve borçlann saptanması işlemine ENVANTER ÇIKARMA denir. Yani; şaşmak, ölçmek, tartmak ve değerlemek suretiyle bilanço günündeki varlıkları ve borçlan kesin olarak ayrıntılı şekilde saptamaktır.
Envanter deferine göre V=B+S eşitliği itibariyle Açılış Bilançosu düzenlenir. BİLANÇO, envanterde gösterilen kıymetlerin tasnifli ve karşılıklı olarak değerleri itibariyle düzenlenmiş özetidir. Yada bildiğimiz tanımıyla işletmenin belli bir tarihteki sahip olduğu varlıkları ve bu varlıkların kaynağı olan sermaye ve borçlan gösteren mali tablodur
İşe başlama tarihinde çıkarılan envanter Envanter Deflerine kaydedilir. Yani dönembaşında kayıtların yapılacağı ilk deflerdir..işletmenin açılış tarihinde ve her hesap döneminin sonunda çıkarılan envanterler ve bilançoların kaydedildiği deflere ENVANTER DEFTERİ denir.
Açılış bilançosu düzenlendikten sonra bilançodaki unsurların kendi adını taşıyan ilgili hesaplara kayıtları yapılarak hesaplar açılır ve ilk olarak yevmiye defterine kaydedilir. Bu kayıt işlemine AÇILIŞ KAYDI denir.
Dönembaşında yer alan unsurlar önce yevmiye defterine oradanda büyük deftere geçirilir. Yevmiye defterindeki ilk kayıt açılış bilançosunda yada dönembaşı bilançosunda yer alan varlıklar, borçlar ve sermaye unsurlarını hesaplara yansıtmak üzere yapılan hesapların açılış kaydıdır. Bu ilk kayıttan sonra günlük işlemler yevmiye defterine tarih sırasıyla belgelere dayanarak maddeler şeklinde kayda alınır. Yevmiye defterine maddeler halinde yapılan kayıtta borçlandırılan ve alacaklandınlan hesaplar, büyük defterde o hesap için ayrılan sayfada hesabın durumuna göre borç yada alacak tarafına kaydedilir.
Belli dönemler sonunda genellikle ay sonlarında Yevmiye defterindeki kayıtların Büyük deftere doğru olarak geçirilip geçirilmediğini kontrol etmek için aylık mizanlar düzenlenir. Mizanda hesapların hesaplanıl borç - alacak toplamları ile yevmiye defterinin borç - alacak toplamları arasında olması gereken eşitlik kontrol edilir.Eşitlik varsa bmtik deftere kayıtlar hatasız girmiş demektir. İşletmenin bir dönemlik günlük işlemlerinin kaydından sonra dönem sonunda genel geçici mizan çıkartılır.
Genel geçici mizandaki hesapların kalanları işletmenin o dönemdeki faaliyetlerinin sonucunu vermez. Bu nedenle dönem sonunda ayrıca fiili durumu saptamak için, saymak, ölçmek, tartmak ve değerlendirmek suretiyle işletmenin varlıkları ve borçlan kesin ve ayrıntılı olarak saplanır. Bu işleme MUHASEBE DIŞI ENVANTER denir.
Muhasebe Dışı envanterde bulunan sonuçlar hesapların kalanlarına eşit değilse kırılma, kaybolma kuruma gibi nedenlerden dolayı, hesapların kalanları ile envanter sonucunda ortaya çıkan gerçek tutarlar arasındaki farkı ortadan kaldırmamız gerekecektir. Farkları ortadan kaldırmak için yaptığımız işlemlere de MUHASEBE İÇİ ENVANTER (Envanter işlemleri) denir. Bu işlemlerin yevmiye ve büyük deftere kaydı yapılır.
Hesapların kalanlan envanter sonuçlarına eşit hale getirildikten sonra kayıtların doğruluğunu gösterecek olan Kesin Mizan çıkartılır.Bu mizandaki kalanlar işletme varlıklarını ve bu varlıkların kaynaklarını oluşturan unsurların gerçek büyüklüğünü gösterir. Bu nedenle Dönemsonu Bilançosu kesin mizandan yararlanılarak hazırlanır.
Kesin mizandaki hesap kalanlarına dayanılarak çıkarılan bilançonun düzenlenmesinden sonra o döneme ait hesaplann kapatılması gerekir. Hesabın kapalı olması demek hesabın kalan vermemesi demektir. Yani alacaklar toplantıyla, borçlar toplamının birbirine eşit olmasıdır. Hesaplann kapatılması işlemi, hesap döneminin sona erdirilmesi demektir. Yevmiye defterindeki hesaplann kapanışının yapıldığı kayda da KAPANIŞ MADDESi yada KAPANIŞ KAYDI denir.

Ünite 5 Degerlendirme Sorulari

1-
Bu açılış kaydında hangi hesap yanlış tarafa kaydedilmiştir


Bankalar Hesabı
Kasa Hesabı

Demirbaşlar Hesabı
Sermaye Hesabı

Binalar Hesabı
çözüme bak - Hata bildir

2- Aşağıdakilerden hangisinden yararlanarak dönemsonu bilançosu düzenlenir


Genel geçici mizan

Gelir tablosu

Kesin mizan

Dönembaşı bilançosu

Envanter listesi
Hata bildir

3- Aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir


Yevmiye ve büyük defterde içerik olarak farklı bilgiler yer alır.

Dönembaşı bilançosu işletmenin mali durumunu gösterir.

Gelir tablosunda faaliyet sonuçları yer alır.

Kapanış kayıtlarında katanlar itibariyle pasif hesaplar borçlandırılır, aktif hesaplar alacaklandırılır.

Yevmiye defterindeki açılış kayıtları bilançoya dayanır.
Hata bildir

4- l. Aralık Ayı sonu itibariyle genel geçici mizanın hazırlanması
II. Dönembaşı bilançosuna bağlı olarak yevmiye defterinde açılış kaydının yapılması
III. Dönemsonu itibariyle envanter kayıtlarının yapılması
IV. Yevmiye Defterine yapılan açılış kaydının büyük deftere geçirilmesi
V. Günlük işlemlerin yevmiye defterine kaydedilip, oradan büyük deftere geçirilmesi
Muhasebe sürecine göre yukarıdaki işlemler hangi sıralama esas alınarak gerçekleşmiştir


II, IV, V, l ve III

V, III, II, IV ve l

l, II, III, IV ve V

H, V, l, III ve IV

III, U, l, IV ve V
Hata bildir

5-
Bu yevmiye kaydı hangi işleme aittir


Yeni kurulan bir işletmede kuruluş tarihindeki mali durumun hesaplara yansıtılmasına

Kısmen peşin, kısmen kredili, kârlı mal satışına

Hesapların izleyen döneme devri için kapatılmasına

Hesapların açılışına

Sermaye azaltılması sonucunda borçların ödenmesne
Hata bildir

6- Dönem sonunda borç kalanı veren hesapların alacaklandırılması, alacak kalanı veren hesapların borçlandırılması sekinde yapılan işleme ne ad verilir


Hesapların kapatılması

Hesapların açılması

Muhasebe dışı envanter

Sonuç hesaplarının kâr zarar hesabına devri

Muhasebe içi envanter
Hata bildir

7- Aşağıdakilerden hangisi muhasebe sürecinde genel geçici mizanın düzenlenmesinden sonra gelen aşamadır


Açılış bilançosunun düzenlenmesi

Dönemsonu envanterinin yapılması

Yevmiye defterine açılış kaydının yapılması

Günlük işlemlerin kaydı

Açılış envanterinin yapılması
Hata bildir

8- l. Kesin mizanın çıkarılması
II. Açılış kaydı
III. Günlük işlem kayıtları
IV. Mali tabloların düzenlenmesi
V. Envanter kayıtları
Yukarıdaki işlemler nasıl sıralanırsa muhasebe süreci oluşur


l, II, III, IV ve V

II, III, V, l ve IV

III, II, V, l ve IV

l, II, III, V ve lV

II, III, l, V ve lV

15 - Muhasebenin Temel Kavramları ve Genel Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri Konu Özeti
--------------------------------------------------------------------------------

Muhasebe kavram ve ilkelerinin genel kabul görmüş olma özelliği, bunların evrensel nitelikte ve yaygın uygulama alanına sahip olmasından kaynaklanmaktadır. Muhasebenin temel kavramları 12 adettir.
l - Sosyal sorumluluk kavramı:
Muhasebe bilgilerinin düzenlenip sunulmasında tüm toplumun çıkarlarının gözetilmesi ve dolayısıyla gerçeğe uygun, tarafsız ve dürüst davranılması gereğini ifade eder.
2- Kişilik kavramı :
İşletmenin, işletme sahibinden ve diğer kişilerden ayrı olduğunu, işletmenin muhasebe işlemlerinin sadece bu kişilik adına yürütülmesi gerektiğini öngörür. Bilanço eşitliğide bu kavrama dayanır.
3- İşletmenin sürekliliği kavramı :
İşletmelerin faaliyetlerini bir süreye bağlı olmaksızın sürdüreceğini ifade eder. Bu kavram maliyet esasının temelini oluşturur.
4- Dönemsellik kavramı;
İşletmenin ömrünün belli dönemler bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanmasıdır. Gelir ve giderlerin tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilmesi, aynı döneme ait gelir ve giderlerin karşılaştırılması gereğini ifade eder.
5- Parayla ölçülme kavramı :
Parayla ölçülebilen iktisadi olayların ve işlemlerin muhasebeye ortak bir ölçü olarak para birimiyle yansıtılmasını ifade eder. Enflasyonun ençok etkilediği kavramdır.
6- Maliyet esası kavramı :
İşletme tarafından edinilen varlık ve hizmetlerin muhasebeleştirilmesinde, bunların elde edilme maliyetlerinin esas alınması gereğini ifade eder.
7- Tarafsızlık ve belgelendirme kavramı :
Muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş objektif belgelere dayandırılması ve muhasebe kayıtlarına esas alınacak yöntemlerin seçilmesinde tarafsız ve ön yargısız davranılması gereğini ifade eder.
8- Tutarlılık kavramı :
İşletmenin muhasebe politikasının birbirini izleyen dönemlerde de aynı şekilde uygulanması gereğini ifade eder.
9- Tam açıklama kavramı :
Mali tabloların yeterli, açık ve anlaşılır olması gereğini ifade eder.
1O- İhtiyattık kavramı :
Gelecekte ortaya çıkabilecek gider ve zararlar gibi işletmenin karşılaşabileceği risklerin gözönüne alınması gereğini ifade eder.
11-Önemlilik kavramı:
Bir hesap kalemi ve tabi mali bir olayın nisbi ağırlık ve değerinin, mali tablolara dayanılarak yapılacak değerlemeleri veya alınacak kararlan etkileyebilecek düzeyde olmasını ifade eder.
12-Özün düşünceliği kavramı :
İşlemlerin muhasebeye yansıtılmasında ve onlara ilişkin değerlendirmelerin yapılmasında biçimlerinden çok özlerinin esas alınması gereğini ifade eder.
GENEL KABUL GÖRMÜŞ MUHASEBE İLKELERİ
Amacı:
Sermeye koyan ve sonradan kendilerine ait kârı işletmede bırakan sahip ve hissedarlar ile alacakların işletmeye sağladıkları kaynaklar ve bunlarla elde edilen varlıkların işletmeye sağladıkları kaynaklar ve bunlarla elde edilen varlıkların, muhasebe kayıt, hesap ve tablolarında anlamlı bir şekilde tesbit edilmesi ve gösterilmesi yoluyla, belirli bir ticarii işletmenin mali durumunun açıklıkla ve ilgililer için gerçeğe uygun olarak yansıtılmasıdır.
A) Gelir Tablosu İlkeleri :
Satışların, gelirlerin, satışlar maliyetinin, giderlerin, kâr ve zararlara ait hesapların ve belli dönemlere ait işletme faaliyeti sonuçlarının sınıflandırılmış ve gerçeğe uygun olarak gösterilmesini sağlamaktır.
1. Gerçekleşmemiş satışlar, gelir ve karlar: Gerçekleşmiş gibi veya gerçekleşen tutardan fazla veya az gösterilmemelidir. Dönem başında ve sonunda doğru hesap kesimi işlemi yapılmalıdır.
2. Belli bir dönemin satışları ve gelirleri bunları elde etmek için yapılan satışların maliyeti ve giderleri ile karşılaştırılmalıdır.
3. Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar özel tükenmeye tabi varlıklar için uygun amortisman ve tükenme payı ayrılmalıdır.
4. Maliyetler; maddi duran varlıklar, stoklar, bakım ve onarım ve diğer gider grupları arasında uygun bir şekilde dağıtılmalıdır.
5. Arızi ve olağanüstü niteliğe sahip kar ve zararlar meydana geldikleri dönemde tahakkuk ettirilmeli, fakat normal faaliyet sonuçlarından ayrı olarak gösterilmelidir.
6. Bütün kar ve zararlardan, önceki dönemlerin mali tablolarında düzeltme yapılmasını gerektirecek büyüklük ve nitelikler dışında kalanlar, dönemin gelir tablosunda gösterilmelidir.
7. Karşılıklar, işletmenin karını keyfi bir şekilde azaltmak veya bir döneme ait kan diğer döneme aktarmak amacıyla kullanılmamalıdır.
8. Dönem sonuçlarının tespiti ile ıngulana gelen değerleme esasları ve maliyet yöntemlerinde bir değişiklik yapıldığı takdirde, bu değişikliğin etkileri açıkça belirtilmelidir.
9. Bilanço tarihinde var olan ve sonucu belirsiz bir veya birkaç olayın gelecekte ortaya çıkıp çıkmamasına bağlı durumları ıt'adc eden. şarta bağlı olaylardan kaynaklanan, makul bir şekilde gerçeğe yakın olarak tahmin edilebilen gider ve zararlar, tahakkuk ettirilerek gelir tablosuna yansıtılır. Şarta bağlı gelir ve karlar ise gerçekleşme ihtimali yuksekte olsa herhangi bir tahakkuk işlemi yapılmaz, dipnotlarda açıklama yapılır.
B.) Bilanço İlkeleri :
Sermaye koyan veya sonradan kendilerine ait kân isletmede bırakan sahip ve hissedarlar ile alacaklıların isletmece sağladıkları kaynaklar ve bunlarla elde edilen varlıkların muhasebe kayıt, hesap ve tablolarında anlamlı bir şekilde tespit edilmesi ve gösterilmesi yoluyla, belli bir tarihte işletmenin mali durumunun açıklıkla ve ilgililer için gerçeğe uygun olarak yansıtılması. Bütün varlıklar gayrisafi değerleriyle gösterilirler.
C) Varlıklara ilişkin ikeler
1. İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüşebilecek varlıkları, bilançoda dönen varlıklar grubu içinde gösterilir .
2. İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüşmeyen, hizmetlerinden bir hesap döneminden daha uzun süre yararlanılan uzun vadeli varlıkları, bilançoda duran varlıklar grubunda gösterilir.
3. Bilançoda varlıkları, bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değerlerle gösterebilmek için.Varliklardaki değer düşüklüklerini göstererek karşılıklarının ayrılması zorunludur.
4. Gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak, gelecek dönemlerde tahsil edilecek olan gelirler kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda ayrıca gösterilmelidir.
5. Dönen ve duran varlıklar grubunda yer alan alacak senetlerini, bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değerleri ile gösterebilmek için reeskont işlemleri yapılmalıdır.
6. Bilançoda duran varlıklar grubunda yer alan maddi duran varlıklar ile maddi olmayan duran varlıkların maliyetim çeşitli dönem maliyetine yüklemek amacıyla, her dönem ayrılan amortismanların birikmiş tutarları ayrıca bilançoda gösterilmelidir.
7. Duran varlıklar grubu içinde yer alan özel tükenmeye tabi varlıkların maliyetini çeşitli dönem maliyetlerine yüklemek amacıyla, her döneni ayrılan tükenme paylarının birikmiş tutarları ayrıca bilançoda gösterilmelidir
8. Bilançonun dönen ve duran varlıklar grubunda yer alan alacaklar, menkul kıymetler, bağlı menkul kıymetler ve diğer ilgili hesaplardan ve yükümlülüklerden işletmenin sermaye ve yönelim bakımından ilişkili bulunduğu ortaklara, personele, iştiraklere ve bağlı ortaklıklara ait olan tutarlarının ayrı gösterilmesi temel ilkedir.
9. Tutarları kesinlikle saptanamayan alacaklar için herhangi bir tahakkuk işlemi yapılmaz. Bu tür alacaklar bilanço dipnot veya eklerinde gösterilir.
10. Verilen rehin, ipotek ve bilanço kapsamında yer almayan diğer teminatların özellikleri ve kapsamları bilanço dipnot veya eklerinde açıkça belirtilmelidir. Bu ilke diğer teminatlar içinde geçerlidir. Ayrıca, işletme varlıkları ile ilgili toplam sigorta tutarlarının da bilanço dipnot veya eklerinde açıkça gösterilmesi gerekmektedir.
D) Yabancı Kaynaklara ilişkin ilkeler
1. İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde vadesi gelen borçlan, bilançoda kısa vadeli yabancı kaynaklar grubu içinde gösterilir.
2. İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde vadesi gelmemiş borçlan, bilançoda uzun vadeli yabancı kaynaklar grubu içinde gösterilir.
3. Tutarları kesinlikle saptanamayanları veya durumları tartışmalı olanları da içermek üzere, işletmenin bilinen veya tutarları uygun olarak tahmin edilebilen bütün yabancı kaynaklan kayıt ve tespit edilmeli bilançoda gösterilmelidir.
4. Gelecek dönemlere ait olarak önceden tahsil edilen hasılat ile cari dönemde tahakkuk eden ancak, gelecek dönemlerde ödenecek olan giderler kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda ayrıca gösterilmelidir.
5. Kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar grubunda yer alan borç senetlerini bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değerlen ile gösterebilmek için reeskont işlemleri yapılmalıdır.
6. Bilançoda kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar gruplarında yer alan borçlar, alınan avanslar ve diğer ilgili hesaplardan isletmenin sermaye ve yönetim bakımından ilgili bulunduğu ortaklara, personele, iştiraklere ve bağlı ortaklara ait olan tutarlarının ayrı gösterilmesi temel ilkedir.
E) Özkaynaklara ilişkin ilkeler
1. İşletme sahip veya ortaklarının sahip veya ortak sıfatıyla işletme varlıkları üzerindeki haklan öz, kaynaklar grubunu oluşturur.
2. İşletmenin ödenmiş sermayesi bilançonun kapsamı içinde tek bir kalem olarak gösterilir.
3. İşletmenin hissedarları tarafından yatırılan sermayenin devam ettirilmesi gerekir.
4. Özkaynaklann bilançoda net olarak gösterilmesi için geçmiş yıllar zararları ile dönem zararı. öz kaynaklar grubunda indirim kalemleri olarak yer alır.
5. Öz.kaynakları; ödenmiş sermaye, sermaye yedekleri. kar yedekleri, geçmiş yıl karları (zararları) ve dönem net kan (zararı)'ndan oluşur.

Ünite 6 Degerlendirme Sorulari

1- Muhasebe işlemlerinde temkinli davranılması ve olası risklerin önceden dikkate alınması hangi temel kavramın gereğidir


Önemlilik

İhtiyatlılık

Sosyal sorumluluk

Tam açıklama

Özün önceliği
Hata bildir

2- "Gerçekleşmemiş satışlar, hasılat ve kârlar gerçekleşmiş gibi veya gerçek tutarından fazla veya az gösterilmemelidir." biçimindeki genel kabul görmüş muhasebe ilkesi aşağıdaki ilke gruplarından hangisi içinde yer alır


Özkaynaklarla ilgili ilkeler

Yabancı kaynaklarla ilgili ilkeler

Gider ilkeleri

Varlıklarla ilgili kaynaklar

Gelir ilkeleri
Hata bildir

3- Varlıkların paraya çevrilebilirle kabiliyetlerine ve borçların vadelerine göre bilançoda yer almaları hangi muhasebe kavramının bir gereğidir


Tutarlılık kavramı

İhtiyatlılık kavramı

Önemlilik kavramı

İşletmenin sürekliliği kavramı

Tam açıklama kavramı
Hata bildir

4- Çift taraflı kayıt tekniğinin uygulanmasına olanak veren bilanço eşitliği hangi temel kavrama dayanır


Kişilik
İhtiyatlılık

Sosyal sorumluluk
Özün önceliği

Tutarlılık
Hata bildir

5- İşletmenin faaliyetlerinin sonucu olan gelir ve karların aynı zaman dilimine veya aynı faaliyetlere ait maliyet, gider ve zararlarla karşılaştırılması gereği hangi temel kavramın sonucudur


Parayla ölçme

Tarihi maliyet esası

Dönemsellik

Kişilik

İşletmenin sürekliliği
Hata bildir

6- Mali işlemlerin muhasebeye ortak bir ölçü olarak para birimiyle yansıtılması hangi temel kavramın gereğidir


Parayla ölçme

İhtiyatlriık

Önemlilik

Tam açıklama

Tarihi maliyet esası
Hata bildir

7- Mali tabloların, bu tablolardan yararlanacak kişi ve kuruluşların doğru karar almalarına yardımcı olacak şekilde yeterli, açık ve anlaşılır olması gereğini ifade eden kavram aşağıdakilerden hangisidir


Özün Önceliği Kavramı

Tarafsızlık ve Belgelendirme Kavramı

Tam Açıklama Kavramı

İhtiyatlılık Kavramı

Önemlilik kavramı
çözüme bak - Hata bildir

8- Muhasebe uygulamalarında, benzer olay ve işlemlerde kayıt düzenleri ile değerleme ölçülerinin değişmezliği ve mali tablolarda biçim ve içerik yönünden hangi temel kavrama dayanır


Önemlilik

Tam açıklama

Sosyal sorumluluk

Tutarlılık

Verilerin güvenilir olması

--------------------------------------------------------------------------------

Dönen varlıklar

a. Hazır değerler
b. Menkul kıymetler
c. Ticari alacaklar
d. Diğer alacaklar
e. Stoklar
f. Gelecek aylara ait giderler ve gelir tahakkukları
g. Diğer dönen varlıklar
Stoklar
a. İlk madde ve malzeme
b. Yeni mamüller - üretim
c. Mamüller
d. Ticari mallar
e. Diğer stoklar
f. Stok değer karşılığı düşüşü (-)
g. Verilen sipariş avansları
STOKLAR
İşletmenin satmak, üretimde kullanmak veya tüketmek amacıyla edindiği bir yıl içerisinde nakte çevrilebileceği düşünülen varlıklardır.
KDV (Katma Değer Vergisi)
Mal veya hizmetin bedeli üzerinden bu bedelin belli bir yüzdesi karşılığında ayrıca ödenen yada ödenecek olan tutardır. KDV'nin muhasebeleştirilmesinde kullanılan hesaplar :
1) İndirelecek KDV Hesabı:
İşletmenin satın aldığı her türlü mal ve hizmetin bedeli üzerinden satıcıya ödenen veya ödenecek olan kdv'nin kaydedildiği hesaptır. Bu kdv her zaman hesabın borcuna kaydedilir.
2) Hesaplanan KDV Hesabı:
İşletmenin sattığı her türlü mal ve hizmetin bedeli üzerinden alıcıdan aldığı yada alacağı kdv'nin kaydedildiği hesaptır. Bu kdv her zaman hesabın alacağına kaydedilir.
3) Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı :
İşletmenin yaptığı işlemler sonucunda Hesaplanan KDV. İndirilecek KDV tutarından büyükse aradaki fark ay sonunda bu hesabın alacak tarafına yazılır. ( Hes.Kdv - İnd. Kdv)
4) Devreden KDV Hesabı
İşletmenin yaptığı işlemler sonucunda İndirilecek KDV, Hesaplanan KDV tutarından büyükse aradaki fark ay sonunda bu hesabın borç tarafına yazılır. ( İnd.Kdv - Hes. Kdv)
MAL HAREKETLERİNDE İZLENEN KAYIT YÖNTEMLERİ:
l- ARALIKLI ENVANTER YÖNTEMİ :
İşletmedeki mal mevcudunun bellirli aralıklarla yapılacak sayım ve değerleme ile bilinebileceği esasına dayanır. Mal çeşidinin çok ve küçük hacimli, nisbeten ucuz fiyatlı birimlerden oluşan isletmelerde kullanılır. Dönembaşı mal mevcudu, dönem ıçı alışları, alış giderleri, alış iadeleri ve alış ıskontoları Ticari Mallar Hesabı (TMH)'na kaydedilir. Satışlar ise Yurtiçi Satışlar Hesabı (YlSH)'nın alacağına kaydedilir.
Dönembaşı Mal Mevcudu:
Dönembaşı bilançosunda yer alan Ticari Mallar mevcudu yevmiye defterine yapılan açılış kaydından sonra binlik defterdeki TMH nın borç kısmına ilk kayıt olarak geçer
Alışlar: Ticari mallar hesabı, İndirilecek KDV hesabı, Kasa hesabı ve/veya satıcılar hesabı
Alış giderleri: Ticari mallar hesabı, İndirilecek KDV hesabı, Kasa hesabı ve/veya satıcılar hesabı
Alıştan iadeler: Kasa hesabı ve/veya satıcılar hesabı, Ticari mallar hesabı, İndirilecek KDV hesabı
Alış iskontoları: Satıcılar hesabı, Ticari mallar hesabı
Satışlar: Kasa hesabı ve/veya Alıcılar hesabı, yurtiçi satışlar hesabı, Hesaplanan KDV hesabı
Satış giderleri: Pazarlama satış ve dağıtım hesabı, İndirilecek KDV hesabı, Kasa hesabı ve/veya alıcılar hesabı
Satış iskontoları: Satış iskontoları hesabı, Alıcılar hesabı
Mal satış kârı veya zararı ancak dönemsonunda hesaplanır. Satışların kaydı dönemiçinde TMH'na işlenmediği için dönemsonu mal mevcudunu ve satışların maliyetini göremeyiz. Bunun için dönemsonunda malların sayımının yapılması gerekir. Yapılan sayım sonucu bulunan dönemsonu mal mevcudu TMH borç kalanından çıkartıldığında satılan malların maliyeti bulunur. Bulunan bu maliyet TMH dan düşülerek Satılan Ticari Mallar Maliyeti Hesabına aktarılır.
SMM = DBMM + Alımlar - DSMM TM l IS Borç Kalanı
2- DEVAMLI ENVANTER YÖNTEMİ:

Dönemi içinde her zaman mevcut malların miktarını ve maliyetini, bunun yanında satışların tutarını ve
maliyetini gösterecek şekilde kayıt esasına dayalı bir sistemdir.Çok büyük hacim ve birim değeri yüksek, çeşit
olarak az mal çeşidine sahip işletmelerde kullanılır. TMH'nın yardımcı defterleri olarak stok kartları 'düzenlenir.
Stok kartı giren, çıkan ve kalan mallan miktar olarak, birim fiyat ve tutar itibarıyla gösterdiğinden malların
maliyetini izleme olanağı sağlar.
Dönembaşı Mal Mevcutlu:
Dönembaşı bilançosunda yer alan Ticari Mallar mevcudu yevmiye defterine yapılan açılış kaydından sonra büyük defterdeki TMH'nın borç kısmına ilk kayıt olarak geçer . Hesapta görülen tutar DBMM'un maliyet üzerinden değerim gösterir.
Alışlar: Ticari mallar hes, İndirilecek KDV hes, Kasa hes, ve/veya satıcılar hes.
Alış Giderleri: Ticari mallar hes, İndirilecek KDV hes, Kasa hes, ve/veya satıcılar hes.
Alıştan İadeler: Kasa hes,ve/veya satıcılar hes,Ticari Mallar hes, İndirilecek KDV hes.
Alış İskontoları: Satıcılar hes, Ticari Mallar hes. Satışlar: Kasa hes, ve/veya satıcılar hes, Yurtiçi satışlar hes, Hesaplanan KDV hes,
Satış Giderleri: Pazarlama Satış ve Dağıtım hes, İndirilecek KDV hes, Kasa hes ve/veya Alıcılar hes.
Satıştan İadeler: Satıştan İadeler hes, Hesaplanan KDV hes, Kasa hes ve/veya Alıcılar hes, Ticari Mallar hes, Satılan Ticari Mallar Maliyet hes
Satış İskontoları: Satış İskontoları Hes, Alıcılar Hes.
Satışlar:
2 madde şeklinde kaydedilir, l .madde satış işleminden elde edilen satış hasılatı ile ilgili kayıt, 2.madde de satılan malın maliyetiyle ilgili kayıttır
Satılan mallar farklı tarih ve fiyatlarda alınmış olabilirler.alınan malların tamamı değikle bir kısmı satıldığından bu malların maliyetlerini o anda hesaplayamayız. Bunun için satılan malların maliyetleri haftalık, aylık yada üç aylık dönemler sonunda bazı maliyet hesaplamaları sonucunda Satılan Mallar Maliyet HS'na devredilir. Bu yöntemler;
Gerçek Maliyet Yöntemi: Az sayıda ve yüksek değerli mal alımı sapan işletmeler ıcın uygundur. Satılan malın gerçek satın alınış maliyeti üzerinden belirlenmesidir.
İlk Giren İlk Çıkar Yöntemi ( Flt'O): İlk satın alınan malın ilk önce satılacağı varsayılır.
Son Giren İlk Çıkar Yöntemi ( LİFO): En son alınan malın ilk önce satılacağı varsayılır.
Ortalama Maliyet Yöntemi:
Ağırlıklı Ortalama M.Y:
O ana kadar alınmış olan farklı fiyatlardaki alımların toplam maliyetlerinin, toplam miktarına bölünmesiyle bulunan ortalamaya göre saptanır.
Hareketli Ortalama M. Y:
Ortalama maliyet her alımda tekrar hesaplanır.
Mal satış kârı veya zararı satışlarla, satılan malların maliyetlerinin karşılaştırılması suretiyle bulunur. Bu amaçla sonuç hesaplan olan "Yurtiçi Satışlar Hs., Satılan Ticari Mallar Maliyet Us., Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Hs., Saıştan İadeler Hs., Satış Iskontoları Hs. '" Dönem Kârı veya Zararı Hs.'na devredilerek kapatılır.
MAL ALIM SATIMINDA KULLANILAN BELGELER
Mal alım satım işlemlerinin belgelere dayandırılması gerekir. Bu konu ile ilgili olarak gerekli belgeler, Vergi Usul Kanununda Fatura ve Fatura yerine geçen vesikalar adı altında bir bölümde toplanmıştır.
FATURA :
Fatura satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır. Birinci ve ikinci sınıf tüccarlarla defter tutma mecburiyetinde olan çiftçiler;
1. Birinci ve ikinci sınıf tüccarlara,
2. Serbest meslek erbabına,
3. Kazançları götürü usulde tespit olunan tüccarlara,
4. Defter tutmak zorunda olan çiftçilere
5. Vergiden muaf esnafa sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunlarda fatura istemek ve
almak zorundadır.
PARAKENDE SATIŞ VESİKALARI :
Birinci ve ikinci sınıf tüccarlarla defter tutma mecburiyetinde olan çiftçilerin fatura vermek mecburiyetinde olmadıkları satışların ve yaptıkları işlerin bedelleri aşağıdaki vesikalardan herhangi biri ile tevsik olunur.
Harekende satış fişleri Makineli kasaların kayıt ruloları Giriş ve yolcu tasıma biletleri
GİDER PUSULASI:
Birinci ve ikinci sınıf tüccarlarla defter tutma mecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin:
1. Kazançları götürü usulde tespit olunan tüccara
2. Kazançları götürü usulde tespit olunan serbest meslek erbabına
3. Vergiden muaf esnafa, yaptıkları işler ve onlardan satın aldıkları emtia için tanzim edip isi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulası götürü usulde vergiye tabı tüccar ve serbest meslek erbabı ile vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmündedir.
MÜHTAHSİL MAKBUZU :
Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler, götürü usule tabi veya vergiden muaf çiftçilerden salın aldıkları malların bedelini ödedikleri sırada iki nüsha makbuz tanzim etmeye ve bunlardan birini imzalayarak satıcı çiftçiye vermeye ve diğerim ona imzalatarak almaya mecburdur. Mal tüccar veya çiftçi adına bir adamı tarafından alınırsa makbuz bunlardan tanzim ve imza olunur.

Ünite 7 Degerlendirme Sorulari

1- İşletmenin bir ay içinde yaptığı işlemler sonucu ödediği KDV tutarı, aldığı KDV tutarını aşarsa, ay sonunda hangi hesaba ne şekilde kaydedilir


Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı'nın alacağına

Devreden KDV Hesabı'nın borcuna

Ödenecek KDV Hesabı'nın borcuna

Devreden KDV Hesabı'nın alacağına

Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı'nın borcuna
Hata bildir

2- Aşağıdakilerden hangisi devamlı envanter yönteminde mevcut malların maliyetini ifade eder


Ticari mallar hesabının alacak kalanı

Ticari mallar hesabının borç kalanı

Satılan ticari mallar maliyeti hesabının borç kalanı

Yurtiçi satışlar hesabının kalanı ile satılan ticari mallar maliyeti arasındaki fark

Ticari mallar hesabının borç toplamı
çözüme bak - Hata bildir

3-
Bu yevmiye kaydı hangi işleme aittir


Satışlara

Satış iadesine

Satış giderine

Alış Iskontosuna

Alışlara
Hata bildir

4- İşletmenin bir ay içinde yaptığı işlemler sonucu ödediği KDV tutarı, aldığı KDV tutarını aşarsa aradaki fark izleyen aylarda indirilmek üzere hangi hesaba ve nasıl kayıtlanır


Devreden KDV HS.'nın alacağına

Hesaplanan KDV HS.'nın alacağına

Devreden KDV HS.'nın borcuna

Hesaplanan KDV HS.'nm alacağına

Ödenecek Vergi ve Fonlar Hs.'nın alacağına
çözüme bak - Hata bildir

5- Aralıkı envanter yöntemine göre kayıt tutan bir işletmenin;
Ticari Mallar Hs.'nın borç kalanı 160.000.000
Yurtiçi Satışlar Hs.'nın alacak kalanı; 140.000.000
Yapılan sayımda 50.000.000 liralık mal mevcudu olduğuna göre brüt satış kârı veya zararı kaç liradır


30.000.000 kâr

110.000.000 kâr

20.000.000 kâr

20.000.000 zarar

30.000.000 zarar
Hata bildir

6-
İşletme maliyeti 50.000.000 TL olan bir malı peşin olarak 77.000.000 (7.000.000 KDV) liraya satmış ve şu kaydı yapmıştır.
Devamlı envanter yöntemine göre yapılacak ikinci kayıt nedir


Hata bildir

7- A işletmesi, satın aldığı mali işletmeye getiren nakliye şirketine taşıma ücreti olarak 400.000 TL'si KDV olmak üzere 4.400.000 TL ödemiştir.
Buna göre yapılacak kayıt aşağıdakilerden hangisidir


çözüme bak - Hata bildir

8- A işletmesi, ÖZTÜRKMEN işletmesinin daha önceki bir tarihte kredili olarak aldığı bir mal için yaptığı iskonto talebini kabul etmiştir. Buna göre nasıl kayıt yapılır (BORÇ – ALACAK)


Satıcılar - Alış Iskontosu

Satıcılar - Ticari Mallar

Ticari Mallar - Alış Iskontosu

Ticari Mallar - Kasa

Satış İskontoları - Alıcılar

17 - Ticari Alacaklar Konu Özeti
--------------------------------------------------------------------------------

DÖNEN VARLIKLAR

1. HAZIR DEĞERLER
2. MENKUL KIYMETLER
3. Ticari alacaklar
4. Diğer alacaklar
5. Stoklar
6. Gelecek aylara ait giderler ve gelir tahakkukları
7. Diğer dönen varlıklar
TİCARİ ALACAKLAR
120 Alıcılar

121 Alacak Senetleri

122 Alacak Senetleri Reskontu

126 Verilen Dopozito ve Terminatlar

127 Diğer Ticari Alacaklar

128 Şüpheli Ticari Alacaklar

129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)
DİĞER ALACAKLAR
131 Ortaklardan Alacaklar

132 İştiraklerden Alacaklar

133 Bağlı Ortaklardan Alacaklar

135 Prsonelden Aşacaklar

136 Diğer Çeşitli Alacaklar

137 Diğer Alacaklar Resk. (-)

138 Şüpheli Diğer Alacaklar

139 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı (-)


TİCARİ ALACAKLAR
İşletmenin toplanı alacakları içinde genelllikle en önemli tutarı oluştur. İşletmenin ticari ilişkileri, diğer ifadeyle satılan yada hizmetler sonucu oluşan senetli ve senetsiz alacakların tümünü kapsar.
Alıcılar
Müşterilere yapılan kredili (açık hesap), (veresiye) satışların tutarlarının takip edildiği hesaptır. Alıcılar hesabı aktif karakterli bir hesap olup. borç kalanı verir. Bu kalan satılan mal yada hizmet karşılığında işletmenin sahip olduğu alacak hakkım ifade eder. İşletmenin müşterilerine kerdili satış yapması sonucunda hesap borçlanır. Alıcının nakden, çekle, senetle yada hcsabcn yaptığı ödemelerde satılan malın işletmeye iadesinde mal satıldıktan sonra yapılan ıskontolarda ise bu hesap alacaklanır.
Alacak Senetleri
İşletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan senede bağlanmış alacakların takip edildiği hesaptır. İşletme mal ve hizmet satışları karşılığında bono veya poliçe alıyorsa hesap borçlandırılır. Senedin vadesinde doğrudan işletme tarafından yada bankadan tahsil edilmesinde. 3.kişilere ciro edilmesinde, başka bir senetle değiştirilmesinde, şüpheli alacak haline gelmesinde nominal değerden alacaklandınlır.
Alacağın senede bağlanması sadece kanıt kolaylığı nedeni ile değildir. Senetler bazı durumlarda üçüncü kişiye olan borcun ödenmesinde, bir bankadaki ticari krediyi likit( nakit) bir duruma getirmek, diğer bir ifadeyle teminat olarak gösterilerek bankalardan para sağlamak amacıyla kullanılır.
VUK a göre. birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile serbest meslek erbabı, faaliyetleriyle ilgili borçlan ve alacakları için düzenlenen bono. poliçe, çek ve benzen kambiyo senetlerine ilişkin bilgileri kaydetmek üzere Kambiyo Senetleri Defleri tutmak zorundadırlar Alacak senetleri hesabı
• cüzdandaki
• tahsildeki
• ıskontodaki
• teminattaki
• protestodaki
• takipteki senetler
adı altında yardımcı hesaplara sahiptir.
Poliçe
Genellikle üç taraflı bir ilişkiyi düzenleyen bir senettir. Alacaklının borçlusundan olan alacağını. kendisinin borçlu bulunduğu üçüncü bir şahsa devretme temelini dayanır. Poliçeyi düzenleyen kişi. diğer bir kişiye poliçede ismen gönderilmiş olan kimseye belli bir tutarı ödeme emrini verir. Muhatap poliçeyi kabul edip etmemekle serbesttir. Kabul ettikten sonra senedin esas borçlusu durumuna geçer. Kabul, muhatabın poliçenin üzerine kabul edilmiştir yazıp, imzalaması ile. poliçeyi vadesinde ödeşeceğini onaylamasıdır.
Poliçede Taraflar.
• Poliçeyi düzenleyerek ödeme emrini veren kişi(keşideci)
• Poliçeyi ödeyecek kışı(mulıatap)
• Poliçede belirtilen miktarı tahsil edecek kişi(lehdar) olmaktadır
Bono (Emre muharrer senet)
Borçlu tarafından düzenlenen yazılı bir ödeme yükümlülüğüdür. Bono TTK.'nün 688. Maddesine göre bazı şekil şartlarına tabidir. Bu şartlara göre bono; borçlu tarafından imza edilen, alacaklı emrine belirlenen tarihte ve yerde kayıtsız ve şartsız belirli bir tutarın ödenmesi yükümlülüğünü kapsayan bir senettir. Senedin üzerine yazılı değere nominaLdçğcr denir ve senet bu değere ancak vade sonunda ulaşır.
Verilen Dcpozito Ve Teminatlar
İşletmece 3. Kişilere karşı bir işin yapılmasının üsicnilmcsi veya bir sözleşmenin yada diğer işlemlerin karşılığı olarak geri alınmak üzere verilen depozıto ve teminat niteliğindeki değerlerin lakip edildiği hesaptır. Bu hesapta bir yıl içinde geri alınacağı öngörülen depozito ve teminatlar izlenir. Depozito ve teminatlar verildiginde hesap borçlanırken geri alındığında alacaklandmlır.
DİĞER TİCARİ ALACAKLAR
Ticari alacaklar dışında kalan, yani müşterilere mal ve hizmet satışı sonucu doğmayan çeşitli kişi veya işlctmclcrcc ödünç verme vb. meydana gelen alacakları kapsar. Böyle bir alacak ortaya çıktığında hesap borçlandırılır; alacak tahsil yada mahsup edildiğindeyse hesap alacaklaııdmlır.
DİĞER ALACAKLAR
Herhangi bir nedene dayanmadan meydana gelmiş ve en çok bir yıl içinde tahsil edilmesi düşünülen senetli, senetsiz alacaklar ve bunlara ait şüpheli alacak ile karşılığının takıp edildiği hesaptır.
Ortaklardan Alacaklar
İşletmenin ana faaliyet konusu dışındaki ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan işlemler dolayısıyla ortaklardan alacaklı bulunduğu tutarlar bu hesapta izlenir. Boyle bir alacağın doğması halinde hesap borçlanır, alacak tahsil edildiğindeyse alacaklandırılır.
İştiraklerden Alacaklar
İşletmenin ana faaliyet konusu dışındaki ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan işlemler dolayısıyla iştiraklerden yani ortak olunan işletmelerden olan alacaklar bu hesapla izlenir. Böyle bir alacağın doğması halinde hesap borçlanır, alacak tahsil edildiğindeyse alacaklandmlır.
Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar
İşletmenin ana faaliyet konusu dışındaki işlenilen dolayısıyla bağlı ortaklıklardan olan alacaklar bu hesapta izlenir. Böyle bir alacağın doğması halinde hesap borçlanır, alacak tahsil yada mahsup edildiğindeyse alacaklandırılır.
Personelden Alacaklar ve Avanslar
İşletmenin kendi personelinden ve işçisinden olan alacakları (işletme tesislerinden yararlanma, malı sorumluluk gibi nedenlerle ortaya çıkan alacaklar) takip edilir. Alacak doğduğunda hesap borçlanırken, alacağın tahsilinde hesap alacaklandınhr. Ücret avansları yada volluk avansları bu verilen iş avansları hesapta değil 196 Personel Avansları hesabında izlenir.
Ünite 9 Degerlendirme Sorulari

1- Aşağıdaki işlemlerden hangisinin sonucunda Alıcılar Hesabı alacalandırılır

Banka aracılığıyla müşteri senedinin tahsil edilmesi

Avans verilerek sipariş edilen malın teslim alınması

Kredili satılan mal için müşteriye Iskonto yaptlması

Satıcıya mal iade edilmesi

Müşteriye mal aide edilmesi
çözüme bak - Hata bildir

2- İşletme, müşterisi Güney Ticaret'ten alacağına karşılık bir bono aldığında yapacağı kayıt aşağıdakilerden hangisidir

Hata bildir

3-
Bu kayıt hangi işleme aittir

Satıcının bankaya para yatırmasına

Hesaba karşılık senet alınmasına

Senedin işletme tarafından tahsiline

Bankadan para çekilmesine

Tahsil için bankaya gönderilen senedin bankaca tahsiline
çözüme bak - Hata bildir

4- Z işletmesi vade tarihine 30 gün kalmış olan 20.000.000 lira nominal değerli bir senedini nakit sıkıntısı nedeniyle İş Bankası'na kırdırmış ve 2.000.000 TL kesildikten sonra kalan 18.000.000 liraya tahsil etmiştir.
Bu bilgilere göre yapılacak muhasebe kaydı hangisidir

Hata bildir

5- İşletme, 200.000.000 + 20.000.000 KDV liralık mal satmış; toplam bedelin 120.000.000 lirasını peşin almış, 100.000.000 lirası için alacaklı kalmıştır. Bu işlemin muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir

Hata bildir

6-
Yukarıdaki kayıt hangi işleme aittir


Senetlerin tahsile verilmesi

Senet tahsili

Senetlerin protestosu

Senet yenilemesi

Senet Iskontosu
Hata bildir

7- İşletmenin bir iş için görevlendirdiği personeli dönüşünde, kendisine verilen iş avansını getirdiği harcama (gider) belgeleriyle kapattığında yapılacak kayıt aşağıdakilerden hangisidir



Hata bildir

8-
Bu yevmiye kaydı aşağıdaki işlemlerden hangisine aittir


Alacak senedinin bankaya tahsile verilmesine

Alacak senedinin banka tarafından tahsiline

Alacak senedinin ciro edilmesine

Alacak senedinin protesto ettirilmesine

Alacak senedinin bankaya iskonto ettirilmesine

18 - Duran Varlıklar Konu Özeti
--------------------------------------------------------------------------------

DURAN VARLIKLAR
Bir yıldan veya bir faaliyet döneminden daha uzun sürelerde, işletme faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için kullanılmak amacıyla elde edilen ve ilke olarak bir yılda yada bir faaliyet dönemi içinde elden çıkarılması yada tüketilmesi öngörülmeyen varlıklardır.
DURAN VARLIKLAR
1. Ticari Alacaklar
2. Diğer Alacaklar
3. Mali Duran Varlıklar
4. Madi Duran Varlıklar
5. Maddi Olmayan Duran Var
6. Özl Tükenmeye Tabi Var.
7. Gelecek Yıllara Ait Gideler ve Gelir Tah.
8. Diğer Duran Varlıklar
MADDİ DURAN VARLIKAR
250 Arazi ve Arsalar

251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri

252 Binalar

253 Tesis, Makine ve Cihazlar

254 Taşıtlar

255 Demirbaşlar

256 Diğer Maddi Duran Varlıklar

257 Birikmiş Amortismanlar
Yapılmakta Olan Yatırımlar
MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR
260 Haklar

261 Şerefiye

262 Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri

263 Araştırma Geliştirme Giderleri

264 Özel Maliyetler

267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar

268 Birikmiş Amortismanlar

1. MADDİ DURAN VARLIKLAR
İşletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmni yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki arlıklardır.
Maddi Duran varlıklar ile ilgili hesaplar bilançonun aktif tarafında yer alırlar, yani borç bakiyeli çalışan hesaplardır. ( Birikmiş Amortismanlar hariç) Maddi Duran Varlıklar edinildiğinde maliyet bedeliyle ilgili hesabın borcuna kaydedilir, çeşitli nedenlerle elden çıkarıldığındaysa alacak kaydedilir. Amortismana tabii tutulan duran varlıkların edinilmesi sırasında ödenen kdv\\\'ler, 3 yıl içinde ve eşit miktarlarda indirim konusu yapılabilir.
İlk aşamada Kdv\\\'nin 1/3\\\'ü İndirilecek Kdv Hs. da kalan 2/3\\\'ü ise Gelecek yıllarda indirilecek kdv hs da izlenir. Maddi Duran varlıkları kullanma sırasında yapılan harcamalar, duran varlığın ekonomik değerini arttırdığı takdirde aktifleştirilir; sadece iyi çalışır durumda tutmak amacıyla yapıldığındaysa dönem gideri olarak kaydedilir. İşletmelerde duran varlıkları cins, miktar ve değerlerini ve de bu varlıklara ayrılan amortismanları (Arazi ve rsalar hariç) birarada gösteren Duran Varlıklar ve Amortismanlar Defteri tutulur. Duran varlıkların çeşidi ve sayıları az ise hepsi tekbir defterde tutulabilir ancak çeşit ve sayı fazlaysa binalar defteri, makinalar defteri, demirbaşlar defterigibi ayrı ayrı defterde izlenirler.
250. Arazi ve Arsalar Hs.:
Arazi:
Tarım faaliyetlerine ayrılan veya parsellenerek arsa haline getirilmeye uygun geniş toprak parçasıdır.
Arsa :
Belediye sınırları içinde olup, inşaata elverişli parsellenmiş arazi parçasıdır. Arazi ve arsalar edinildiğinde maliyet bedeliyle bu hesabın borcuna, elden çıkarıldığındaysa alacağına kayıt yapılır.
Arazi ve arsaların maliyet bedeli; satınalma maliyetine noter, tapu, mahkeme, kıymet takdiri, komisyon ve tellaliye gider ve harçları ile emlak vergisi eklenerek bulunur. Eğer satın alınan arsa üzerinde daha önceden yapılmış bir yapı varsa, bunun yıkılması, hurdanın kaldırılması ve arsanın düzenlenmesi için yapılan harcamalarda maliyet bedeline eklenir, enkaz satışından elde edilen gelir ise maliyetten düşülür.
251. Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hs.:
Herhangi bir işin gerçekleşmesini yada kolaylaştırılmasını sağlamak amacıyla, yeraltında yada yerüstüde inşaa edilmiş hertürlü yol, köprü, kanal, tünel, park, bahçe, iskele, sarnıç gibi yapılar bu hesaapta muhasebeleştirilirler.
Yeraltı ve Yerüstü düzenlerinin yapımı tamamlanıncaya kadar yapılan harcamalar 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar hs.nın borcunda takip edilir. Yapım tamamlanınca oluşan maliyet tutarı 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri hs\\\'nın borcuna aktarılır. Herhangi bir nedenle hizmetdışı kalmasında yada elden çıkarılmasındaysa bu hesabın alacağına kayıt yapılır.
252. Binalar Hs.:
Binalar:
İşletmenin faaliyetlerini sürdürebilmesi için belli amaçlarla tahsis edilmiş yapılardır. Bina elde edildiğinde, binanın iktisadi değerini artırıcı bir harcama yapıldığında ve yeniden değerleme yapıldığında bu hesap maliyet bedeliyle borçlandırılır, herhangi bir nedenle elden çıkarıldığındaysa hesap alacaklandırılır. Binaların maliyet bedeli; satınalma maliyetine noter, tapu, mahkeme, kıymet takdiri, komisyon ve tellaliye gider ve harçları ile emlak vergisi eklenerek bulunur. Eğer bina inşaa halindeyse tamamlanıp teslim edilene kadar oluşan maliyet tutarı 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar hs.nın borcunda takip edilir, tamamlandığındaysa 252 Binalar hs\\\'nın borcuna devrolunur.
253. Tesis, Makina ve Cihazlar Hs.:
İşletme faaliyetlerine kullanılan hertürlü makina, tesis ve cihazlar ile bunların eklentisi ve bu amaçla kullanılan taşıma gereçleri bu hesapta muhasebeleştirilir. Elde edildiklerinde hesap maliyet bedeliyle borçlandırılır, elden çıkarıldıklarındaysa hesap alacaklandırılır.
Tesis, makina ve cihazların maliyet bedeli; alış bedeli, taşıma, hammaliye, taşıma sırasındaki sigorta giderleri, gümrük vergileri, kdv haricinde alımla ilgili diğer vergiler, montaj öncesi depolama giderleri, montajla ilgili diğer giderlerinden oluşur.
254. Taşıtlar Hs.:
İşletme faaliyetlerinde kullanılan hertürlü taşıma araçlarının takip edildiği hesaptır. Taşıtlar alındığında maliyet bedeliyle borçlandırılır, elden çıkanldığındaysa alacaklandırılır. Taşıtların maliyet bedeli; satın alma bedeli, gümrük vergisi, taşıma giderleri, taşıma sırasındaki sigorta giderleri, taşıt alım vergisi ve alımla ilgili belgeli giderlerden oluşur.
255. Demirbaşlar Hs.:
İşletmenin yönetim fâaliyetleri sırasında yararlanılan kasa, hesap makinası, daktilo, masa, sandalye gibi büro eşyaları bu hesapta muhasebeleştirilir.
Demirbaşlar elde edinildiğinde maliyet bedeliyle bu hesabın borcuna, elden çıkarıldığında yada tüketildiğindeyse alacağına kaydedilir.
258. Yapılmakta Olan Yatırımlar Hs.:
İşletmede yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak olan hertürlü madde ve malzeme, işçilik ve genel giderlerle ilgili harcamaların takip edildiği hesaptır.
Yapılan harcamalar bu hesabın borcuna kaydedilirken yapım tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılırken alacaklandırılır.
2. MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR :
Herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan ve işletmenin belli birşekilde yararlandığı veya yararlanmayı beklediği aktifleştirilen giderler ile belli koşullar altında hukuken himaye gören haklar ve şerefiyeler bu grubu oluştururlar.
Maddi olmayan duran varlıklar için yapılan harcamalar ve ortaya çıkan değerler üzerinden borçlandırılırlar. İtfa olmaları, yok olmaları ve amorti edilmeleri durumunda alcaklandırılır. Maddi olmayan duran varlıklar maliyet bedeli üzerinden muhasebeleştirilir ve en uygun sürede itfa edilir yani gidere dönüştürülür.
260. Haklar Hs.:
İmtiyaz, patent, lisans, ticari marka ve unvan gibi bedel ödenerek elde edilen bazı hukuki tasarruflar ile kamu otoriterlerinin, işletmeye belli alanlarda tanıdığı kullanma, yararlanma gibi yetkiler dolayısıyla yapılan harcamalar bu hesapta izlenir.
261. Şerefiye Hs.:
Bir işletme devralınırken katlanılan maliyet ile sözkonusu işletmenin rayiç bedelle hesaplanan net varlıklarının değeri arasındaki olumlu farklar bu hesapta izlenir.
262. Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri Hs.:
İşletmenin kurulması, yeni bir şubenin açılması, işlerin sürekli olarak genişletilmesi için yapılan ve karşılığında maddi bir değer elde edilmeyen; iş ve piyasa etüdleri, şirket sözleşmesinin hazırlatılması, hisse senetlerinin basılması gibi giderlerin izlendiği hesaptır.
263. Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hs.:
İşletmede yeni ürün ve teknolajiler oluşturulması, mevcutların geliştirilmesi ve benzeri amaçlarla yapılan hertürlü harcamalar bu esapta izlenir.
264. özel Maliyetler Hs.:
Kiralanan gayrimenkullerin geliştirilmesi veya değerinin sürekli olarak arttırılması amacıyla yapılan giderler (normal bakım, onarım ve temizleme giderleri hariç) ile bu gayri menkullerin kullanılması için yapılıp kira süresinin sonunda mülk sahibine bırakılacak olan kalorifer gibi varlıklar bu hesapta izlenir.

Ünite 10 Degerlendirme Sorulari

1- Bir yıldan veya normal faaliyet döneminden daha uzun sürelerle işletme faaliyetlerinde kullanılmak amacıyla elde edilen ve ilke olarak bir yılda veya normal faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi öngörülmeyen varlıklara ne ad verilir


Mali Duran Varlıklar

Duran Varlıklar

Maddi Olmayan Duran Varlıklar

Uzun Vadeli Alacaklar

Maddi Duran Varlıklar
Hata bildir

2- Kiralanan gayrimenkullerin geliştirilmesi veya ekonomik değerinin sürekli olarak arttırılması amacıyla yapılan giderler hangi hesapta izlenir


Özel Maliyet Hs.

Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri Hs.

Tesisler Hs.

Arsa ve Araziler Hs.

Binalar Hs.
çözüme bak - Hata bildir

3- İşletme, sahibi olduğu bina için aşağıdaki işlerden hangisi ile ilgili olarak yaptığı ödemeyi gider kaydetmeyip, binalar hesabında aktifleştirmelidir


Çatı aktarma

Asansör koyma

Boya-badana

Temizlik

Elektrik tesisatı onarımı
Hata bildir

4- İşletme 2.000.000.000 + 200.000.000 KDV liraya peşin bir makine satın almış, bu makinenin montajı için ayrıca 100.000.000 + 10.000.000 KDV lira ödemiştir. Bu işlemler için yapılması gereken kayıt aşağıdakilerden hangisidir



Hata bildir

5- İşletme, 2.000.000.000 liraya satın aldığı bir arsa üzerinde yer alan eski bir yapıyı 100.000.000 liraya yıktırmış, enkazdan çıkan bazı malzemeleri de 250.000.000 liraya satmıştır. Bu bilgilere göre, Arazi ve Arsalar Hesabında arsanın değeri kaç lira olarak görülecektir


2.000.000.000 lira

1.850.000.000 lira

2.150.000.000 lira

1.750.000.000 lira

2.100.000.000 lira
Hata bildir

6- İşletme, sahibi olduğu taşıtın eskiyen motorunu yenilediğinde, bunun için yaptığı ödeme hangi hesaba kaydedilmelidir


258 - Yapılmakta Olan Yatırımlar

264 - Özel Maliyetler

254 - Taşıtlar

689 - Olağandışı Gider ve Zararlar

659 - Olağan Gider ve Zararlar
Hata bildir

7-
Bir duran varlık alımıyla ilgili olarak yapılan bu kayıtta hangi hesap yanlış kullanılmıştır


Kasa

Hesaplanan KDV

Demirbaş

İndirilecek KDV

Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hs.
çözüme bak - Hata bildir

8- Bir arsa satın alınırken ödenen tapu, noter harcı, vb. giderler hangi hesaba ve hesabın hangi tarafına kaydedilir


Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının Alacağına

Arazi ve Arsalar Hesabının Alacağına

Arazi ve Arsalar Hesabının Borcuna

Özel Maliyet Hesabının Borcuna

Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri Hesabının Borcuna

19 - Mali Borçlar Konu Özeti
--------------------------------------------------------------------------------

Mali borçlan, işletmelerin ticari borçlarından ve diğer borç türlerinden ayıran özellikleri; bu hesap gurubunda yer alan borçların ya kredi kurumlarından sağlanan borçlar olması yada sermaye piyasası araçları ile sağlanmasıdır.
BANKA KREDİLERİ HS:
Bankalar çeşitli kaynaklardan sağladıkları paralan gereksinimi olan kişi veya kuruluşlara belirli bir faiz karşılığında kredi şeklinde verirler. Alınan krediler pasif karakterli 300 Banka Kredileri hesabının alacağına kaydedilir, alınan kredi ödendiğindeyse hesap borçlandırılır. Bankalar açısından verilen kredinin geri dönmeme
1. Hesap vaziyeti (son 3 yıla ilişkin bilanço ve gelir tabloları) riski vardır. Bu riski azaltmanın en etkin yolu kredi
2. Ticaret sicil belgesi talep edenin mali durumu ve ilgili konulara ilişkin
3. Ticaret ve Sanayi Odası veya dernek kaydı belgesi bilgi toplamaktır. İşte bu amaçla bankalar, kredi talep
4. Şirketi temsile yetkililerin imza sirküleri (noter onaylı) eden kişi veya işletmelerden aşağıdaki belgeleri
5. Şirket ana sözleşmesi isterler ve kredi dosyalarına koyarlar.
6. Diğer belgeler Bankalar, kredi talep edenlere 2 tür kredi sağlar.

A. NAKİT KREDİLER:
Bankaların müşterilerine ödünç para vermek suretiyle kullandıklan kredilerdir. Bu kredilerin (ticari kredi) başlıcalan
• ıskonto,
• iştiraa,
• avans kredisi
• borçlu cari hesaptır.
Borçlu Cari Hesap :
Bankalar kredi talebinde bulunan müşterilerine belirli bir rakamla sınırlı bir cari hesap açarak bu hesaptan kredi sınırlan içinde borç para çekmelerini ve yatirmalanna olanak sağlarlar. Bankanın kredi olanağı sağladığı işletmeler adına açtığı bu hesaplarda işletmelerin çektikleri veya yatırdıktan tutarlar kayda alınır. Bir işletme aldığı borçtan fazlasını bankaya yatırmayacağından, bu hesap açık kaldığı sürece bankaya borçlu olacaktır. Bu nedenle bu tür ilişki üzerine açılmış hesaplara borçlu cari hesaplar denir. Borçlu cari hesap kredlerinde bir yılda 4 faiz tahakkuk dönemi vardır. Bu dönemlerin sonlan 31 Mart, 30 Haziran, 30 Eylül, 31 Aralık\'tır. Borçlu cari hesap kredileri için bankaya ödenen faiz 780 Finansman Giderleri Hs. \'m boçlandınr., banka bu faizi işletmelerin aldıkları kredi borçlanna eklediği için 300 Banka Kredileri Hs\'ı alacaklanacaktır.
Borçlu Cari Hesap Türleri :
1. Açık krediler
2. Kefalet karşılığı krediler
3. Maddi teminat karşılğı krediler
Açık Krediler:
Borç alanın imzasından başka bir teminata dayanmayan kredi türüdür. Bu kredilerin limiti, karşılığı olan kredilere göre nisbeten daha düşüktür. Bir kişi yada kuruluşa açık kredi açılabilmesi için:
1. Mali durumunun ve fâaliyet sonuçlarının iyi olması
2. Uzun bir ticari geçmişe sahip olması
3. Ticari ahlakının iyi olması
4. Faaliyet konusunun güvenli olması
5. İşlerinde deneyimli olması
6. O banka şubesinde yeterli ticari mevduatı olması ve komisyonlu işler getirmesi gibi koşullar aranır.
Maddi Teminat Karşılığı Krediler:
Açık kredilerin bankalar açısından geri ödenmeme riski büyüktür. Bu nedenle bankalar kendilerine bir güvence sağlamak için kredi talep eden işletmelerden ya sağlam bir kefil ya da maddi teminat isterler.
Maddi teminat olarak kabul edilebilen varlıklar :
• değerli madenler,
• menkul kıymetler,
• ticari mallar,
• akreditif
• kambiyo senetleridir.
Maddi teminat karşılığı açılan borçlu cari hesaplarda banka, teminat olarak aldığı varlığın değerinin tamamı kadar kredi ödemesinde bulunmaz. Marj denilen, yüzde ile ifade edilen bir kısım kadar noksan ödeme yaparak kendisini güvenceye alır.
B. NAKİT OLMAYAN KREDİLER - TEMİNAT MEKTUBU:
Bankalar müşterilerine nakit kredilerden başka, müşterisi adına kendi saygınlığını ortaya koyarak, onun taahütünü yerine getireceği konusunda 3. Kişi veya kuruluşlara güvence verir, işte verilen bu güvencelere nakit olmayan krediler denir. Bu kredi grubu içinde yer alan en önemli kalem, teminat mektuplarıdır. Bankaların yurt içinde ve yurt dışında bulunan gerçek ve tüzel kişiler lehine bir malın teslimi; bir işin yapılması yada bir borcun ödenmesi gibi konularda muhatap kuruluşlara hitaben verdikleri ve söz konusu yüklenimin yerine getirilmemesi durumunda mektup bedelinin koşulsuz ödenmesi yükümlülüğünü içeren garanti belgelerine teminat mektubu denir.
Teminat mektupları, lehine teminat mektubu verlen kişi veya işletmenin kredi itibarına göre; açık kredi, kefalet karşılığı kredi yada maddi teminat karşılığı verilebilir. Bu işlemde nakdi kredi söz konusu olmadığından banka faiz alamaz, sadece komisyon alır. Banka tarafından işletmeye teminat mektubunun verilmesi mali nitelikte bir olay değildir. Bu işlem ana hesaplarda bir değişme yaratmadığından kayıt zorunluluğu yoktur. Ancak istenirse, bu ilişkinin bilançonun aktifinde ve pasifinde değişme yaratmayan Nazım Hesaplarda izlenmesi mümkündür. Kaydı mutlaka gerekli olan, bankaya verilen komisyondur. Bu komisyon tutarı 780 Finansman Giderleri hesabının borcunda gösterilir.
ÇIKARILMIŞ TAHVİLER
Anonim şirketlerin iktisati devlet teşekküllerinin ve kamu kurumlarının uzun vadeli fon ihtiyaçlarını karşılmak amacıyla çıkardıkları borç senetlerine tahvil denir. Tahvil çıkararak borçlanma halinde uzun vadeli bir yabancı kaynak hesabı olan 405 Çıkarılmış Tahviller Hesabı, Tahvillerin nominal bedelleri ile alacaklandırılır. Çıkarılmış tahvillerin dönemsonlarında işlemiş faizleri muhasebeleştirilir. Hesaplanan faiz 780 Finansman Giderleri Hesabına borç, 381 Gider Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.


Ünite 11 Degerlendirme Sorulari

1-
Bu kayıt hangi işleme aittir


Teminat olarak verilen senetlerin, borçluları tarafından kredi alınan bankaya ödenmesi

Teminat senetlerinin borçlularının mevduat hesabına ödeme yapmaları

Mevduat hesaplarının para çekilmesi

Mevduat hesabına para yatırılması

Bankadan kredi alınması
Hata bildir

2- Teminat olarak verilen senetlerin, kredi alınmış bankaya borçluları tarafından ödenmesi halinde aşağıdaki yevmiye kayıtlarından hangisi yapılır
















Hata bildir

3-
Bu kayıt aşağıdaki işlemlerden hangisine aittir


İşletmenin bir başka işletmeye ortak olmak amacıyla menkul kıymet alması ve bedelini açtırmış olduğu borçlu cari hesaptan ödemesine

İşletmenin çıkarmış olduğu tahvillerden satılmış olması ve bedelinin işletmenin ticari mevduat hesabına kaydedilmesine

İşletmenin çıkarmış olduğu tahvil bedellerinin geri gönderme tarihinde ticari mevduat hesabından ödenmesine

İşletmenin geçici yatırım amacıyla menkul kıymet alması ve bedelini mevduat hesabından ödemesine

İşletmenin bir başka işletmenin çıkarmış olduğu tahvillerden alması ve bedelini ticari mevduat hesabından ödemesine
Hata bildir

4- İşletmenin uzun vadeli banka kredilerine tahakkuk ettirilen faizlerin muhasebeleştirilmesinde, alacaklandırılması gerekli hesap aşağıdakilerden hangisidir


Banka kredileri

Uzun vadeli borçlanma giderleri

Uzun vadeli kredilerin ana para taksitleri ve faizleri

Finansman giderleri

Gider tahakkukları
Hata bildir

5- İşletme bir bankadan senet karşılığı % 25 marj temeline göre kredi alacaktır. İşletmenin 300.000.000 TL net kredi alabilmesi için kaç liralık senedi maddi teminat olarak vermesi gerekir


325 milyon
425 milyon

425 milyon
375 milyon

400 milyon
Hata bildir

6- Bankacı iyi tanınan işletmelere tek imza karşılığı verilen krediye ne ad verilir


Maddi teminat karşılığı kredi

Açık kredi

Kapalı kredi

Borçlu cari hesap

Alacaklı cari hesap
Hata bildir

7- Aşağıdakilerden hangisi bankaların işletmelere ödünç para vermek yoluyla kullandırdığı kredilerden değildir


Iskonto

Borçlu Cari Hesap

Avans Kredisi

Alacaklı Cari Hesap

İştira
çözüme bak - Hata bildir

8- Aşağıdakilerden hangisi nakit kredisi değildir


Avans kredisi

Borçlu cari hesap

İskonto kredisi

Teminat mektubu

İştira kredisi

20 - Giderler ve Gelirler Konu Özeti
--------------------------------------------------------------------------------

İşletmenin özsermayesinde değişme yaratmayan işlemler bilanço hesaplarında muhasebeleştirilir. Buna karşılık işletmenin özsermayesinde artış yaratan gelirler ile azalış yaratan giderler, Gelir Tablosu Hesaplan adı verilen hesaplara kaydolunur.
Gelir tablosu hesaplan içinde yer alan gelir ve gider hesaplan işletmenin ticaret, hizmet veya üretim işletmesi oluşuna ve büyüklüğüne göre çeşitlilik gösterir. Gelir ve gider yaratan olaylar ana faaliyetlere bağlı olarak doğabileceği gibi (olağan gelir ve karlar), işletmede tekran normal olmayan ve ana faaliyet dışındaki bazı işlemler sonucu (olağandışı gelir ve karlar) doğabilir. Gelir tablosundan yararlanarak işletme hakkında karar verme durumunda olanlara bu bilgilerin ayrı ayn sunulması gerekir.
GELİRLER VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
Gelir; işletmenin ana faaliyet konusuna giren mal veya hizmet satışlanndan veya ana faaliyet konusu dışında kalan varlıklann satışından; faiz, kira, iştirak (temettü) vb.terinden elde edilen değerlerin brüt tutandır.
Gelir hesaplannın tümü dönem içinde alacaklı çalışır. Yani alacak taraflanna kayıt yapılır.
Tekdüzen Hesap Planında gelir gruplan:
1. Brüt Satışlar
2. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar
3. Olağandışı Gelir ve Karlar
Döneme ak gelirler ilgili gelir hesabına kaydedilir. Ancak gelecek döneme ait geiir sözkûnusu ise bu tutarlar dönemsellik ilkesi gereği Gelecek Yıllara ait gelirler hs'na kaydedilir. Dönem sonunda bu hesaptan çıkartılarak Gelecek Aylara Ait Gelirler Hs'na kaydedilir.
GİDERLER VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
Gider, gelir sağlama amacıyla meydana gelen varlık tükenmeleridir. Giderler işletmelerin özsermayelerinde azalışa yol açar. Giderler, işletmelerin türüne (ticaret işletmesi, hizmet işletmesi yada üretim işletmesi oluşuna) ve büyüklüğüne göre çeşitlilik gösterir. Gider Hesaplannın tümü dönem içinde borç yanlı çalışır. Yani borç taraflanna kayıt yapılır. Tekdüzen Hesap Planında; faaliyet ve finansman giderlerinin, dönem içinde doğduklarında gelir tablosu hesaplan içinde yer alan 6 sayısıyla başlayan gider hesaplanna kaydedilmeyip; 7. Gruptaki maliyet hesaplanna kaydedilmesi ve dönemsonlanyla ilgili gelir tablosu hesaplanna aktarılması öngörülmüştür.
Faaliyet ve finansman giderlerinin dışındaki giderler doğrudan kodu 6 sayısı ile başlayan gider hesaplanna kaydedilmektedir. Muhasebe Sistemi Uygulama Tebliği, dönem içinde oluşan maliyet giderlerin 7. Grupta 7/A veya 7/B seçeneklerinden biri ile izlenmesi istenmektedir. Ticaret işletmeleri aktif ve satış toplanılan ne olursa olsun 7/A veya 7/B seçeneklerinden istedikleri birini uygulayacaklardır. 7/A seçeneğinde giderler büyük defterde fonksiyon esasına göre bölümlendirilir.
Bu hesaplarda toplanan giderler 6. Sınıftaki gelir tablosu gider hesaplanna aktanlmaktadır. Faaliyet giderleri, üretim ve satış maliyetlerine yüklenmeyen işletmenin esas faaliyet konusu ile ilgili giderleri ifade eder. 7/A seçeneğini benimseyen bir ticaret işletmesinin kullanacağı faaliyet ve finansman giderlerine ilişkin hesaplar şunlar olacaktır;
760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri Hs.
770 Genel Yönetim Giderleri Hs.
780 Finansman Giderleri Hs.
7/B seçeneğinde maliyet giderleri büyük defterde çeşit esasına göre izlenmektedir. Bu hesaplarda biriken giderler dönemsonlannda düzenlenen gider dağıtım tabloları aracılıyla fonksiyonlarına dönüştürülür ve 6. Sınıftaki gelir tablosu gider hesaplarına aktarılır. Bu seçeneği uygulayacak işletmeler 79. Gruptaki hesaplan kullanırlar:
790 İlk Madde ve Malzeme Giderleri Hs.
791 İşçi Ücret ve Giderleri Hs.
792 Memur Ücret ve Giderleri Hs.
793 Dışarıdan Sağlanan Fayda ve Hizmetler Hs.
794 Çeşitli Giderler Hs.
795 Vergi Resim ve Harçlar Hs.
796 Amortisman ve Tükenme Paylan Hs.
797 Finansman Giderleri Hs.
798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hs.
GELİR TABLOSU
A. Brüt Satışlar
1. YIS
2. YDS
3. Diğer Gelirler
B. Satış indirimleri (-)
1. Satıştan iadeler
2. Satış ıskontoları
3. Diğer indirimler
C. Net Satışlar
D. Satılan Malın maliyeti (hammadde maliyeti) (-)
1. Satılan mamuller maliyeti
2. Satılan ticari mallar aliyeti
3. Satılan hizmetler maliyeti
4. Diğer satışların maliyeti
BRÜT SATIŞ KÂRI / ZARARI
E. Faaliyet Giderleri (-)
1. Araştırma Geliştirme Giderleri
2. Pazarlama satış ve dağıtım giderleri
3. Genel yöneti giderleri
FAALİYET KÂRİ / ZARARI
F. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Kârlar
l .İştiraklerden temettü gelirleri
2.Bağlı ortaklıklardan teettü gelirleri
3.Faiz gelirleri
4.Komisyon gelirleri
5.Konusu kalmayan karşılıklar
6.Menkul kıymetler satış kârları
7.Kambiyo kârları
8.Reeskont faiz gelirleri
9.Diğer olağan gelir ve kârlar
G. Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar (-)
l .Komisyon giderleri
2.Karşılık giderleri
3.Menkul kıymet satış zararları
4.Kambiyo zararları
5.Reeskont faiz giderleri
6.Diğer olağan gider ve zararlar
H. Finansman Giderleri (-)
l .Kısa vadeliborçlanma giderleri
2.Uzun vadeli borçlanma giderleri
A. OLAĞAN KÂR / ZARAR
İ. Olağandışı gelir ve kârlar
1. önceki dönem gelir ve karlar
2. Diğer olağandışı gelir ve kârlar
J. Olağandışı gider ve zararlar (-)
1. Çalışmayan kısım gider ve zararları
2. Öneki dönem gider ve zararları
3. Diğer olağandışı gider ve zararlar
B. DÖNEM KÂRI / ZARARI
K. Dönem kân vergi ve diğer yasal yükümlülük karşılıkları
C. DÖNEM NET KARI / ZARAR

Ünite 14 Degerlendirme Sorulari

1-
Yukarıdaki yevmiye kaydı hangi işleme aittir


Gelirinin tahakkuk etmesi

Bir kısmı gelecek döneme ait giderin ödenmesi

Bir kısmı gelecek döneme ait olan gelirinin tahsili

Giderin tahakkuk etmesi

Gelir hesaplarının bilançoya aktarılması
Hata bildir

2-
Bu kayıt hangi işleme aittir


Bir önceki dönemde tahsil edilen kira gelirinin ilgili döneme gelir kayıtlanmasına

Bulunulan ayın kira gelirinin sonraki aylara aktarılmasına

Kira gelirleri hesabının kapatılmasına

Kiranın ödenmesine

Kiranın tahsiline
çözüme bak - Hata bildir

3- İşletme 1.10.1995 yılında 5 aylığına bir işyerinin aylığı 10.000.000 liradan kiralamış ve 50.000.000 lirayı peşin ödemiştir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır


Ödenecek Vergi ve Fonlar Hs.'nın alacağına 10.000.000 kaydedilir.

Kasa Hs.'nın alacağına 50.000.000 kaydedilir.

Kasa Hs.'nın alacağına 40.000.000 kaydedilir.

Genel Yönetim Giderleri Hs.'nın borcuna 30.000.000 kaydedilir.

Gelecek Yıllara Ait Giderler Hs.'nın borcuna 20.000.000 kaydedilir.
çözüme bak - Hata bildir

4- Aşağıdakilerden hangisi fonksiyonel giderlerdendir


Komisyon Giderleri

Genel Yönetim Giderleri

Karşılık Giderleri

Satılan Malların Maliyeti

Reeskont Faiz Giderleri
Hata bildir

5- Özsermayede artış yaratan işlemler hangi hesapta izlenir


Gider hesabında

Gelir hesabında

Sermaye hesabında

Bankalar hesabında

Kasa hesabında
çözüme bak - Hata bildir

6- İşletmenin ana faaliyet konusuna giren mal ve hizmet satışlarından veya ana faaliyet konusu dışında kalan varlıkların satışlarından faiz, kira gibi işlemlerden elde edilen değerlere ne denir


Sermaye
Hasılat

Gelir
Gider

Kâr
Hata bildir

7- İşletme 01.05.1996 tarihinde varlıkları arasında bulunan ve kiraya verilen mağazanın 12 aylık kira toplamı 360.000.000 lirayı peşin tahsil etmiştir.
Buna göre yapılacak yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir

Hata bildir

8- Aşağıdakilerden hangisi ana faaliyet geliridir


Kambiyo Kârları

Reeskont Faiz Gelirleri

İştiraklerden Temettü gelirleri

Faiz Gelirleri